Banoret e lashte te Shqiperise

[King_Arthur]

Gjurmet me te hershme te egzistences se njeriut ne territorin e Shqiperise shfaqen ne kohen e gurit te vjeter rreth (100 000) vjet me pare . Deshmite arkeologjike per kete epoke i kemi nga vendbanimi i Xares ( Sarande ) , nga shpella e Gajtanit ( Shkoder ) . Gjate fundit te kesaj epoke (30 000 - 10 000 vjet p.e.s.) pati shtrirje me te madhe te vendbanimeve si ne : Xare , Konispol , Shen-marine , Kryegjate , Rreza e Dajtit , Gajtan etj . Sipas burimeve te autoreve antike si : Homeri , Herodoti etj . banoret parailire dhe paregreke qe jetonin ne gadishullin e Ballkanit dhe ne pellgun e Egjeut ishin pellazget . Gjuha e tyre ndryshonte nga ajo Greke , ketej rrjedh dhe pikpamja se pellazget ishin paraardhesit e ilireve . Iliret banonin ne tere pjesen perendimore te Ballkanit , kufiri i tyre verior shkonte deri ne deget e Danubit ( Sava dhe Drava ) , kurse ne jug duke perfshire dhe Epirin , kufiri shkonte deri ne gjirin e Ambrakise ( Preveza ) , ne lindje si kufinj natyror ishin lumenjte ( Morava dhe Vardar ) , dhe ne perendim brigjet e ( Adriatikut dhe Jonit ) . Fiset me te rendesishme Ilire ishin Taulantet , Ardianet , Moloset , Kaonet , Thespotet . Thespotet banonin rreth gjirit te Ambrakise , ne veri te tyre ishin Kaonet qe shtriheshin perafersisht ne rrethet e sotme te ( Sarandes dhe Gjirokastres ) , Moloset banonin ne pllajen e Janines .
Gjeografi grek Skymni qe jetoi ne ( shek III-II p.e.s ) duke pershkruar Ilirine shkruan : Iliria eshte nje toke e gjate , me shume popuj brenda , Thone se popullsia e saj eshte shume e madhe .
Gjeografi dhe historiani i madh grek Straboni ( 63 p.e.s ) shkruan : i gjithe bregu i Ilirise eshte me shume limane se ne bregdetin e gjate , ashtu dhe ne ishujt e aferm , kurse perkundrazi ana e Italise nuk ka limane .
Aristoteli ( 384-322 p.e.s ) filozofi dhe mendimtari i shquar i botes antike shkruan : Thone se tek Iliret e quajtur Taulante bejne vere nga mjalti pasi i shtrydhin hojet , i hedhin uje dhe e ziejne ne kazan derisa te mbetet gjysma .
Historiani i madh grek Polibi ( 200-120 p.e.s ) duke folur per lidhjet e Perseut me mbretin ilir Genti thote se : bashke me Glaukin nje nga rojat personale dergoi Pleuratin mbasi dinte gjuhen Ilire .
Shteti i Epirit shtrihej nga lumi Vjosa ne veri deri ne gjirin e Ambrakise ne jug dhe prej detit Jon ne perendim deri ne malet e Pindit ne lindje . Ne kete treve banonin 14 fise si : tesprotet , kaonet , moloset etj . te cilet sipas burimeve te shkruara te autoreve antike greke quheshin ''barbare'' d.m.th popuj jogreke .
Shkrimi i vjeter Shqip
Kultura Shqiptare eshte nje kulture e lashte autoktone , por e shkruar disi vone . Ajo ndjek vazhdimesine e kultures se lashte Ilire dhe eshte krijuar ne nje udhekryq ngjarjesh e epokash ndermjet perendimit dhe lindjes , duke krijuar identitetin e vet . Shqipja e shkruar deshmohet vetem ne (shek XV ) dhe permban te dy dialektet e shqipes ne kohen e Gjergj Kastriotit kur identiteti Shqiptar shprehet fuqishem para vetes dhe botes .
Historia e Shqipërisë - Pellazgët
Banorët e hershëm të vendit tonë (Pellazgët)
Bartësit e kulturës së neolitit dhe të fillimit të epokës së bronxit në truallin e Shqipërisë. Përsa i përket krahinave jugore të vëndit tonë, ka të ngjarë që në këtë kohë, në këto vise. ashtu si në Greqi dhe në pellgun e Egjeut, të kenë banuar fise të afërta, midis tyre, të cilat te autorët e vjetër njihen me emrat: pellazgë, lelegë, kaukanë, karianë etj. Sipas tyre këto ishin fise të vjetra vendese, të cilat më vonë u mbuluan nga helenët e ardhur, dhe u asimiluan prej tyre. Ndër ta pellazgët konsideroheshin si fiset më të rëndësishme, prandaj edhe njoftimet e autorëve per ta janë pak a shumë të hollësishme. Homeri i përmend pellazgët në epopenë e "Iliadës" si banorë të Thesalisë, të cilët gjatë luftës së Trojës mbajtën anën e trojanëve, kurse në "Odisenë", që është e një kohe të mëvonëshme, pellazgët zihen në goje si banorë të Kretës. Shkrimtarë më të rij si Hesiodi. Herodoti, Hekateu, Tuqiditi dhe të tjerë më të vonë si Helaniku, Dionizi i Halikarnasit, Straboni etj. na japin njoftime të tjera, por të ngatërruara dhe kontradiktore, mbi këto fise duke i vendosur herë në Peleponez, herë në Azi të Vogël, herë në Itali. Ata flasin për shtegëtime pellazgësh në Athinë, pastaj në Lemno dhe Kretë e që këtej në Siçili, Etruri e gjetkë; njoftojnë për mbeturina muresh të vende të ndryshme të Greqisë që ata ua atribojnë pellazgëve; e cilësojnë gjuhën e tyre, pellazgjishten, si gjuhë barbare, d.m.th. jo greke, të cilën e humbën kur u helenizuan; tregojnë se pellazgët kishin një kulturë të lartë dhe prej tyre helenët mësuan kultin e perëndive, bile bënë të tyret edhe një tok emra perëndish pellazgjike; përmendin disa emra vendesh e qytetesh të trashëguara nga pellazgët si Larissa, Gortyna, Agro, Tyrren etj. Ndër këta, Herodoti banorëve të dikurshëm pellazgë, të cilët kishin ardhur këtu nga Thesalia kufitare, kurse Straboni, duke u mbështetur te Efori, Hesiodi, Eskili dhe Euripidi thotë se vendbanimi i hershëm i pellazgëve ishte "Arkadia" dhe që këtej këta shtegtuan në Epir, ashtu si në Thesali, Kretë, Lesbos dhe Troadë. Por, megjithëse të ngatërruara dhe kontradiktore, njoftimet e autorëve të vjetër përkojnë në një pikë të rëndësishme, në faktin se ata mohojnë çdo lidhje gjenetike midis pellazgëve dhe fiseve të mëvonëshme helene, për derisa pellazgët i bënin vendës, me origjinë hyjnore sic thotë Homeri, ose të mbirë nga dheu siç thotë Hesiodi, kurse helenët ishin të ardhur. Duke të nisur nga të dhënat e autorëve të vjetër dhe nga studimet gjuhësore, pellazgët u konsideruan për një kohë të gjatë nga studiuesit e fundit të shek. XIX dhe fillimit të shek. XX si një popullsi joindoevropiane, që kishte afëri me popullsitë e tjera të herëshme të pellgut të Mesdheut, prej Kaukazit deri në Gadishullin Iberik, të cilat u quajtën të gjitha së bashku me emrin përmbledhës "Mesdhetarë". Punimet gjuhësore të këtyre 30 viteve të fundit, të mbështetura në studimin e gjithanshëm të greqishtes së vjetër duan të provojnë të kundërtën e tezës së parë, d.m.th. origjinën protoindoevropiane ose thjesht indoevropiane të pellazgëve. Megjithëse përkrahësit e tezës së re kanë shënuar disa suksese në fushën e studimeve pellazgjike edhe kjo tezë ashtu sikurse e para, nuk është në gjendje të sqarojë përfundimisht këtë problem.Në fushën e historiografisë dhe në linguistikë nuk kanë munguar të dalin edhe pikëpamje që i lidhin pellazgët me banorët e mëvonshëm të truallit të Shqipërisë. me Ilirët dhe pasardhësit e tyre, shqiptarët. Nuk përjashtohet mundësia që ilirët e jugut të kenë pasur ndonjë lidhje me popullsinë më të herëshme pellazgjike të këtyre krahinave, por kjo hipotezë ka nevojë për një përpunim dhe mbështetje të mëtejëshme shkencore. Për këtë arësye, si banorë të lashtë të vendit tonë, të njohur nga të dhëna të sigurta arkeologjike dhe nga ato të autorëve antikë konsiderohen deri më sot ilirët.

[King_Arthur]

[B][B]Pirro i Epirit
Pirro (296-272 para Krishtit.......Pirroja ishte ,ndoshta, Sundimtari me i shquar i Epirit .Ai, si pasardhes i larget i Akilit, ishte biri i Akidit. Kusheriri i Aleksandrit te Molosise, qe sundoi Moloset e Janines. Fatkeqesisht Akidi u ngaterrua ne grindje politike familjare e krahinore dhe, si rrjedhoje, ne fillim humbi mbreterine e pastaj edhe jeten ne vitin 313 para Kr. i biri tij, Pirroja ne ate kohe vetem 6 vjec, u shpetua nga Glauku, Princi i fisit Ilir te Taulanteve. Ne moshe te re ai hipi ne fron per nje kohe te shkurter, por u rrezua prej tij dhe filloi karrieren ushtarake me Antigonin e Maqedonise, Komandantin veteran qe kishte sherbyer me Aleksandrin e Madh. Ne njeren nga betejat ai u kap rob dhe u dergua si peng ne Aleksandri. Aty fitoi admirimin e Ptolemit, i cili i dha per grua te
bijen dhe ne vitin 296 para Kr.e vuri perseri ne fronin e mbreterisese tij. Pirro gezonte nam per fisnikerine dhe trimerine e tij ne beteje. Epirotet e quainin "Shqiponje". Sipas nje tradite Shqipetare
pretendohet se emri "Shqipetare" (Bij te Shqipes) e ka origjinen nga thenie e Pirros. Kur dikush levdonte zhdervjelltesine e levizjes se trupave te tij, ai i pergjigjet me krenari se nje gje te tille ishte
normale, pasi ushtaret e tij Ishin "Bijte e Shqipes", keshtu qe livjet e tyre. Natyrisht u shembellenin fluturimeve te madherishme te mbretit te shpendeve. Sipas nje versioni tjeter, disi te ndryshem,
kur trupat e tij thurnin levdata sulmeve te tij te guxishme e te shpejta dhe e quanin "Shqiponje" ai iu pergjigjej se ata ishin Flatrat e tij , qe benin te mundur fluturimin e shpejte te shqiponjes . Thuhet
se kjo coi ne adoptimin e ketij emri , te cilin Populli shqiptar e perdor edhe sot e kesaj dite. Pra jo "ALBANE" por "Shqipetare" ose "Bij te Shqipes". Pikerisht ne kete kohe kolonite te Korfuzit e te ishujve te tjere ne Detin Jon nisen ta therrisnin fqinjin e tyre ne kontinent "Epir" (Toke
ne kontinent),per te dalluar ate nga banesa e tyre ishullore. Gradualisht historianet greke e nxoren jashte perdorimi termin "Molosia" dhe zune te perdornin emertime te tilla si "Mbreteria e Epirit" ose "Pirro i Epirit". Sidoqofte, ky ndryshim emri nuk ndikoi ne karakterin Pellazg apo Shqipetar te asaj krahine. Epiri u shtri ne jug deri ne gjirin e Ambrakise (Artes). Ne fakt, Gjeografi grek Straboni, shkruante se "per arkananiasit, qe jane grek.kurse ne te majten ndodhen Nikopoja dhe Kasopia, qe jane Epirote". Pra , Straboni bente dallimin midis epiroteve dhe grekeve. Ambrakia dikur kishte qen nje qytete i lulezuar, mirepo tani ishte rrenuar. Pirroja "e zbukuroi ate me shume se cdo njeri tjeter
dhe e beri rezidencen e tij Mbreterore. Pirroja njihej nga te gjithe si nje princ i madh dhe i mire. Ai zgjeroi territorin e vet duke ishullin e Korfuzit dhe krahinat te Maqedonise. Ne ate atmosfere ku
mbizoteronte Lufta e vazhdueshme per pushtet midis Princave krahinore dhe me ata kufij shume te luhatshem, qe percaktonin juridiksionin e tyre, konflikti ishte i pashmangshem dhe i perjetshem, thuhet se gjate nje beteje me faresisin e vet Maqedon, ushtareve maqedonas u beri aq shume pershtypje shembellimi i Pirros me Aleksandrin e Madhe ,saqe braktisen Mbretin e tyre dhe u bashkuan me te. Dhe vertet, kur maqedonet e rrezuan nga froni mbretin e tyre pazot. Demetrin, ata e ftuan Pirron qe te sundonte edhe mbi Maqedonine. Mirepo, brenda shtate muajve ai e kuptoi se maqedont krenare do te preferonin me mire qe sundimtar Maqedonas me te keq maqedonas, sesa nje te mire jomaqedonas. Prandaj hoqi dore vullnetarisht nga froni ne Vitin 287 para Kr.Pirroja enderronte te ngrinte nje perandori ne perendim, te ngjashme me ate te propozuar 40 vjet me pare nga kusheriri i atit te tij, Aleksander Molosi. Roma, qe tradicionalisht konsiderohet e themeluar ne vitin 753p.e.s, ishte ngritur gradualisht si qytet-shtet me i fuqishem ne Itali dhe, me pas, kishte bashkuar grupet e ndryshme ne nje konfederate nen udheheqjen Romak. Si rrjedhoje, ajo ishte bere gati nje republike e bashkuar. Mjaft e fuqishme. Pushtimi i galeve apo i kelteve vershoi nga Veriu rreth Vitit 400 para Kr..,duke e shkaterruar Romen pjeserisht me ane te nje zjarri ne vitin 390 para Kr..dhe duke dominar nje pjese te madhe te Italise per njefare kohe. Luftrat samnite te viteve
326-312 para Kr..dhe 299-291 para Kr..sapo kishin perfunduar kur Pirroja nisi te hidhte nje sy nga Perendimii frymezuar ndoshta nga ura portative qe kishte ngritur mbi Hellespont persiani Kserksi 200 vjet me pare, Pirroja, sipas Plinit, ishte i pari qe konceptoi nje ure te ngjashme permes Adriatikut ne piken e tij me te ngushte, ne ngushtincen e Otrantos.Rasti i volitshem erdhi ne vitin 282 para Kr.Qyteti i pasur tregtar i Tarentit(Taranto) ne jug te Italise, nje koloni Spartane, e kishte hale ne sy floten Romake ne portin e vet (gje qe binte ne kundershtim me marreveshjen) dhe i kerkoi
ndihme Pirros .Pa pritur qe te zgjidhte problemet inxhinjerike te ures, ai shfrytezoi medoten konvencionale, duke kaluar me anije permes Adriatikut.25.000 trupa. Pervec 3000 kalores, ai mori dhe 19 elefante lufte, kafshe gjigande te cilat italianet i shihnin per here te pare. Kur pane ushtrine romake qe afrohej Tarentit ia dhane Pirros komanden supreme te forcave antiromake, duke preferuar qe me mire t"i nenshtroheshin Pirros pellazg, sesa Romakeve Barbare. Ne fillim, Pirro i shkroi konsullit Romak, Valer Levinit,duke i kerkuar qe te vepronte si arbiter midis Romes dhe Tarentit. Mirepo konsulli ia preu shkurt.duke i thene qe te shihte punet e veta e te kthehej ne
Epir. Kur prapavija romake kapi nje spiun Epirot, Levini i tregoje atij legjionit gjate nje loje stervitore dhe pastaj e leshoi qe ti thoshte Pirros se, nese e brente kureshtja per ushtaret dhe taktikat
romake, duhej te shkonte e t"i shihte me syte e vet. Ne betejen qe u zhvillua me pas ne Heraklea, afer Tarentit(280 para Kr.)Pirroja u ndesh me nje ushtri Romake dy here me te madhe se
ushtria e tij dhe doli Fitimtar. Mirepo, ai humbi aq shume oficere dhe ushtare, saqe thirri:"Edhe nje beteje tjeter si kjo dhe me duhet te kthehem vetem ne Epire"Prej ketej lindi edhe shprehja "Fitore si e Pirros'. Ky ishte kontakti i pare ushtarak i Romes me Boten Greke ne lindje. Por jo i fundit. Duke shpresuar per paqen dhe Lirine e bashkesive greke ne Itali. Pirro dergoi ne Rome ministrin e tij me te zote ne artin e oratorise, Linean, kujtesa fenomenale e ketij te durguari e habiti Plinin, pasi ai "Kishte fiksuar emrat e senatoreve dhe te kaloresve romake vetem nje dite mberritje ne Rome. Por Roma nuk pranoi te hynte ne bisedime, prandaj Pirro marshoi drejt kryeqytetit, i cili mbrohej nga ushtria dhe milicia. Ne pamundesi qe ta pushtonte qytetin, ai u kthye mbrasht qe te kalonte dimrin ne Jug. Gjate rruges, leshoi roberit romake te veshur e te mbathur dhe me para, duke u thene qe te ndermjetesonin per paqen ne emer te tij. Nderkohe, Kartagjena pranoi ti vinte ne ndihme Romes me nje aleance ushtarake, duke shpresuar qe te zgjeronte zoterimet e saj ne Sicili. Kjo e alarmoi shume kolonine greke te Sirakuzes, e cila iu lut Pirros per ndihme ushtarake kunder Kartagjenes. Pirroja nuk priti qe ti thonin 2 here. Ai u hodh ne Sicili ne Vitin 278 para Kr..dhe me stragjedine e tij te shkelqyer arriti t"ua rimerrte Kartagjenasve pjesen me te madhe te ishullit. Fatkeqsisht ai u perpoq te sundonte mbi keta greke liridashes po aq arbiterisht sa edhe Ptolemi mbi Egjiptin, prandaj greket nuk mund ta duronin dot. Ata e hodhen poshte oferten e tij qe te behej mbreti i tyre:disa prej tyre
preferonin me mire Kartagjenen sesa regjimin ushtarak. Dionisi i Halikarnasit,qe duhe te jete ndikuar si historian nga origjina e tij greke dhe nga ambienti romake ku jetonte, ia hodhi fajin Pirros. Ai shkruante se Pirroja u soll ne menyre arrogante e tiranike, ashtu si shtypersit e tyre italiane, duke konfiskuar pasurite dhe duke shperndare ofiqe te larta per miqte e kapitenet e tij. Ai internoi, e madje ekzekutoi njerez te shquar me akuza te sajuara, fyu ndjenjat e Popullates duke plackitur thesaret e paruajtura ne tempujt e tyre. Kur u terhoq ne drejtim te Tarentit, ererat e terbuara
shkaterruan disa nga anijet e tij, midis te cilave edhe ato qe nbartnin thesarin e popullit. Megjithate avantazhet e shumta qe kishte, Pirroja e humbi betejen tjeter"per shkake te zemerimit te
perendeshes". Kjo ishte beteja joperfundimtare e Bevenetos. Pas kesaj, ne vitin 275 para Kr..ai u kthye ne atdhe, duke lene pas nje garnizon ne Tarent, por duke e lene ne Itali ne duart e Romakeve. Jo vetem Epiri, por edhe Greqia dhe gjithe Lindja po beheshin tashme te te vetedijshem per fuqine e re qe po ngirhej ne Perendim. Edhe Ptolemi i Egjiptit po perpiqej te zgjeronte kufijet e tij. I

[King_Arthur]

I
pakenaqur me kontrollin e rrugeve detare ne Egje, ai nxiti kryengritje ne Greqi e Maqedoni. Ne fakt, Pirros iu mbush mendja fare lehte per te pushtuar Maqedonine nga perendimi, por kjo nuk
dha ndonje rezultat te madhe. Nderkohe, ILIRINE nuk mund ta sulmonte, pasi mbreti i saj Glauku,e kishte strehuar qe te vogel dhe e kishte ndimuar te hipte ne fronin e MOLOSISE qe ne moshen 12
vjecare. Keshtu,ai i drejtoi armet kunder Greqise. Depertoi ne lindje deri ne Argosine Pelopenezit dhe u step nga frika kur pa argivet nuk donin te pranonin brenda mureve te qytetit. Pikerisht aty ,ne
Argosin pellazg,ne vitin 272 Para Kr..karriera e tij do merrte fund. Ashtu si heroi i tij Aleksandri i Madhe, qe e kishte mbyllur karrieren e tij te shkelqyer ne menyre aq te lavdishme me turp ne
muret e Argosit.kur nje grua e zemeruar do t"i hidhte nje tjegull nga catia e do ta linte te vdekur ne vend! Ne vepren e tij Historia Natyrore, Plini shkroi per nje dukuri shume te pazakonte qe ndodhi
ne Rome."Dite qe Vdiq Pirroja,kokat e prera te kafsheve te flijuara rrokullisen ne toke,duke lepire gjakun e tyre.shenje kjo jashtzakonishte e mbare" Nje bust, te cilin studiuesit e identifikojne si
me ate te Pirros, u gjet ne Herkulan,ne rreze te malit te Vezuvit, dhe ruhet ne Muzeun Arkeologjik Kombetar te Napolit. Aleksandri (272-?Para Kr.) Vendin e Pirros e zuri i biri, Aleksandri, i cili pati grindje te vazhdueshme me MAQEDONINE. Sidoqeofte, eshte domethenes fakti qe asnjera nga keto mbreteri te hershme Shqipetare nuk kerkoi aleance me Greqine per te luftuar kunder tjetres.
Copezimi (?-168 para Kr..) Pas Aleksandrit, Epiri u nda misdis nje numri prinash fisnore, te cilet i
qeverisnin krahinat e tyre si mbreteri te vogla. Shume prej tyre moren anen e Perseut te Maqedonise ne luften e tij kundra Romes. Rrjedhimisht, senati i zemeruar Romak e urdheroi gjeneralin e
sapoemeruar, Emil Paulin, te autorizonte ushtaret e tij qe, si ndeshkim, te placiksnin qytetet e Epirit. Pas betejes se Pidnes trupat Romake shkaterruan 70 qytete Epirote,pjesa me e madhe e
te cileve i perkiste fisit te molosve,dhe kishin si skllever 150.000 banore. Shumica e tyre u transportuan ne Itali. Nje shekull me vone Straboni shkruante se, ndonese zonat fshatare ishin te ashpera e plot me male, " I Gjithe Epiri dhe Iliria dikur ishin teresisht te populluara. Tani pjesa me e madhe ka mbetur e shkrete, kurse zonat e banuara jane katandisur ne fshatra ose ne rrenpja. Madje edhe Orakulli i Dodones ka mbetur pothuajse i braktisur fare. "Deshmi te heshtura te hakmarrjes te eger te Romes mbi Epirin u gjeten 2000 vjet me vone, kur germimet ne Antigonea te Gjirokastres nxoren ne drite nje shtrese goxha e trashe prej hiri, te mbetur nga zjarri qe rrenoi plotesisht kete qytet dhe 69 te tjere si ai.....(Pjese te marura nga Libri "Populli Shqipetar nga lashtesia deri ne vitin
1912" i shkruar nga Edwin.E.Jacques.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Homeri, i Cilesuar "GREK" - Ky gjigand Pellazgji
Te thuash burre shteti, eshte njesoj si te thuash tradhetar" - shkruan Viktor Hygo. Ndersa intelektuali, do te ishte nderi apo turpi i kombit, sipas asaj qe i ka dhene atdheut. Kjo ngaqe njerezit e ditur, shpesh kulturen e tyre e plotesojne duke marre shume nga vendet e tjera. Ketyre njerezve per fat te keq e te mire, u besohet gjithcka. Por a jane te besueshem? Kjo varet nga sa ndergjegja e tyre punon per te verteten. Fatkeqesisht, shume intelektuale nuk jane te afte te dallojne cila eshte e verteta dhe cila e gabuara, jo rralle "gabojne" edhe me qellim. Nuk perjashtohet rasti kur ndonje intelektual, e di qe e ka gabim, por e ben per "te rregulluar" gjendjen e tij ekonomike. Pasojat i vuajne popujt e vegjel, te cileve u mohohet kontributi i dhene popujve fqinje, te cilet me pas pasi jane rritur ne kurriz te tyre, ushtrojne agresion mbi te, per te shkaterruar perfundimisht dhe per t'i integruar ne jeten e tyre. Dhe gjithcka niset nga kultura. Faza e pare e saj eshte t'i rrembeje yjet.
Ylli me i madh i botes eshte shkrimtari gjigand, Homeri. Per fat te keq ende ne tekstet shqiptare vazhdohet te quhet "poeti i madh grek", ndonese tek librat e tij nuk permendet asnjehere fjala grek dhe nuk gjen ne te shembuj nga karakteri i grekeve apo ndonje emertim te shembelleje me ta. Ne veprat e tij, sidomos libri i tij i pare "Iliada" gjen heronj qe edhe vete greket, pasi ata erdhen ne Ballkan, direkt ose indirekt tregojne qe ishin pellazge. Keshtu, ai qe do te vendoste mbi fatin e luftes 10 vjecare Akili, historiani grek Plutarku shkruajti "vendasit e quanin aspeti" pra i shpejti, duke na dhene fjalen shqipe te lashtesise. Heroi tjeter Udheseu, te cilet grekerit e perkthyen ne Odise, por qe gjithnje do te ruante aq sa te ishte e mundur idene e nje udhetari, i cili ishte kureshtar te zbuloi te panjohura, edhe se mund ta shpagoje me jeten e tij dhe te shokeve. Ndersa latinet, edhe ata e perkthyen nga pellazgjishtja dhe jo nga greqishtja, nuk e quajten Odise, sic e quajten grekerit, por ashtu si iu pershtat me mire gjuhes se tyre, Uliks. Nuk do te ishte aspak e arsyeshme qe ky popull, i kulturuar per kohen e tij, ta perkthente nga greqishtja, kur ky liber gjendej atje ne pellazgjisht, ne gjuhen e popullit qe i mesoi te shkruaje dhe te lexoje. Eshte e natyrshme qe latinet, pasi mesuan te shkruajne e lexojne ne fillim pellazgjisht, te perkthenin edhe kryeveprat e kultures boterore te asaj kohe, qe e sollen udheheqesit e tyre te pare, kur vajten dhe krijuan qyteterimin ne Lacium nga lindi latinishtja. Kjo eshte arsyeja pse shume emra te perendive te lashta pellazgjike ndryshojne nga greqishtja ne latinisht. E rendesishme eshte se te dy emrat Odise dhe Uliks, kete zbulim e ka bere per here te pare Zaria Majami, nje izrealit nga Franca, i cili pa ngjashmerite dhe e zgjidhi ate duke vendosur mes tyre emrin shqip Udhes, meqe ky emertim i pershtatej karakterit te tij prej udhetari. Eshte ky shkak qe Aristidh Kola i madh beri zbulimin gjigand, qe e vuri gjuhen shqipe ne themel te kultures europiane dhe ate boterore duke shpjeguar emrat e perendive.
Homeri nuk ishte njeri i zakonshem. Edhe arti i tij nuk lindi rastesisht ne nje truall djerre. Homeri perfaqeson kulturen e fuqishme, qe lindi dhe u zhvillua ne shume shekuj, madje rreth 10 000 vjet me pare thekson Kola, ne nje vend qe kishte zhvillim te jatezakonshem. Ai ishte perfaeques i nje populi, qe ne menyre te ngadalshme, por te vazhdueshme, kishte akumuluar kulturen e te gjitha popujve te asaj kohe, qe kishte arritur suksese te jashtezakonshme ne te gjitha drejtimet: kulture, art, shkence, teologji, organizim qytetesh shume te fuqishem e demokratike. Ishte pra ne nje faze madhore, kur beheshin zhvillime cilesore. Ne ndryshim nga disa zhvillime, qe ndodhen ne vendet prane, kur ata zmadhuan nje qender te vetme, dhe sigurisht arriten kulme te paperseritshme si Babilonia e Egjypti, perkundrazi pellazgjia krijoi shume qendra te fuqishme te cilat kishin kulturen qe i lidhte, por qe secila ruajti te vecanten aq sa sot, per fat te keq nuk i studiojne si nje te teren, por vec e vec, duke mos arritur te zbulojne te pergjithshmen qe ky popull i jashtezakonshem me zhvillimin e tij te qete, e nxori Europen dhe vendet perreth saj nga komuniteti primitiv, per ta vendosur ne rrugen e qyteterimit.

[King_Arthur]

Perse u be lufta e Trojes?

Por a do te ishte e arsyeshme qe ato qendra apo qytetshtete te qendronin perjetesisht te vecuara? Shembujt e popujve prane gjithnje kane qene modeli per njerezit qe e ndienin veten pak me te fuqishem se te tjeret. Dhe pergatiteshin t'i pushtonin. Shembull trondites eshte ajo qe ka hyre ne histori me emrin "Lufta e Trojes". A mund te behej ajo lufte per nje femer? Vetem nje njeri naiv mund ta besoje kete pretekst. Duhet te pranojme ate qe na thote Homeri ne pershkrimin e jashtem se edhe perendite e Dodones pellazgjike, sapo shihnin nje vajze te bukur, shnderroheshin ne forma nga me te ndryshmet per ta shtene ne dore. Ndersa heronjte e Iliades i rrembenin me force dhe i mbanin ne shtatoret e tyre te lufte, kur ishin larg grave. Keta njerez, qe nuk e kishin per gje te rrembenin vajzat e huaja, qofshin ato edhe te prifterinjeve te faltoreve te perendive qe ndiznin zemerimin e zotave, do te besohet se lane grate e femijte e tyre e do te shkonin per te marre nje femer, qofte ajo edhe Elene te bukur e cila u rrembye me nje tjeter? Homeri, njeriu me fantazi dhe kulture te jashtezakonshme, ka gjetur nje truk artistik te kendshem, per te terhequr lexuesit, por kursesi per t'i bindur ata. Ai e kishte te qarte se njerezit do te thelloheshin e do te arsyetonin e kerkonin me shume se thoshte fjala e tij. E ketu qendron forca e artit, te jete i permbajtur e te mos i thote te gjitha.Shkrimtari i barabarte me perendite Arsyeja qe i shtyu ata njerez vigane te ndermarrin nismen me pasoja te rrezikshme per jeten dhe familjet e tyre, ishte nje ideal shume me i madh. Duke lene familjen per dhjete vjet, ata lane pas dore ekonomine e tyre, femijet,gjithcka. Ata qe i shpetuan vdekjes, kur u kthyen pane gjithcka te shkaterruar moralisht dhe ekonomikisht. Nese do t'i kishin parashikuar te gjitha ato, veshtire se do t'i kishin hyre asaj aventure te tmerrshme. Arsyeja qe se ishin te bindur se do ta nenshtronin lehte Trojen, por njerezit e kulturuar te qytetit te kulturuar, shume me te kulturuar se ata te Ballkanit te Jugut, arriti te forconte lidhjet me pellazget e Ballkanit Lindor dhe Verior dhe i qendruan me heroizem sulmeve te tyre. Keshtuqe u zhvilluan perleshje nga me te pergjakshmet ne histori, qe tronditen imagjinaten e Homerit, shkrimtari i barabarte me perendite, te krijoje ato qe do te mbetet kryevepra e njerezimit.
Ne lufte, ndonese ne krahun e ballkanasve ishte nje gjysme zot- gjysme njeri, Akil kembeshpejti, asnjehere nuk munden te arrijne fitoren me arme, edhe se ne luftime merrnin pjese edhe zotera, nga te cilet disa dilnin nga lufta edhe te plagosur. As gjaku i derdhur, as numri i te vrareve, qe rritej me shpejtesi, nuk e tundi vullnetin e tyre per te arritur qellimin. Lufta do te vazhdonte perjetesisht ne se nuk do te punonte dinakeria e Udheses. Kjo mendje e ndritur arriti te shkepuse me ne fund fitoren, por shume vone. Ajo qe fitore pa vlera, qe i shkaterroi perfundimisht te dy palet; trojanet mbeten pa atdhe, duke u shperndare neper pellazgji, Buthros e Europe, derisa qendroje ne Latium dhe krijoi qyteterimin e pare e me pas Romen, Ndersa dega tjeter udhetoje neper Afrike e ndaloi ne Tunizi te krijoje Kartagjenen. Keta dy popuj te fuqishem do te zhvillonin perleshje te pergjakshme, shekuj per vone, per te vendosur hegjemonine e tyre mbi tjetrin, derisa me ne fund triumfoje Roma. Por edhe pellazget e Ballkanit mbeten te gjymtuar. Pas me shume se dhjete vjetesh shume gjera kishin ndryshuar ne vendet e tyre dhe nuk u arrit te rivendosej gjendja e me parshme. Kete Homeri e shpjegon shume mire ne librin e tij te dyte "Udheseu"
- - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Perse u krijua nje qender e vetme?
Por cila ishte qellimi qe ata, te dy palet, mbeten te gjymtuar? Arsyeja ishin te krijonin nje qender te vetme, ashtu sic kishin bere me pare Babilonasit dhe Egjyptianet. Por ne sa ata e nisen nga nje qytet e vogel, i cili arriti zhvillim te madh ekonomik dhe kulturor, pellazget e Ballkanit, e nisen ne nje stad te zhvilluar, kur deshira per nje bashkim ishte ne rruge te gabuar. Troja kishte arritur zhvillim me te fuqishem kulturor dhe ekonomik, gje te cilen e lakmuan pellazget e Ballkanit. Keshtu qe nuk mundet kurrsesi te sigurohej fitorja e shpejte nga ata te Ballkanit edhe pse ishin dhjete here me te shumte ne numer. Ishte mendja e gjalle e Udheses, i cili, do te bente te siguronte ate qe nuk arriti shpata, fitoren e deshperuar. Lufta dhjetra vjecare siguroi me ne fund deshtimin e te dy grupeve te medha pellazge. Po ndersa trojanet, pasi pane te mbulohej me hi qyteti i tyre i shenjte, ngritur me aq madheshti, moren rrugen e mergimit. Edhe pellazget e Ballkanit do te riktheheshin te shtepite e tyre, por pjesa me e madhe humbin perfundimisht neper bucitjet e dallgeve te katerta detare. Edhe ata pak, qe arriten ne shtepite e tyre, u ndjene se ishin bere te tepert. Jeta kishte ecur perpara dhe ata tanime qene harruar dhe ishin bere te panevojshme, madje ndonje edhe i urryer. Edhe keta "triumfatore" do te perjashtoheshin nga rrjedha e kohes. Keshtu as pellazget e Ballkanit nuk perfituan nga ata te Azise se Vogel dhe nukpane dite te bardha. Lufta e Trojes tregoje se pellazget e paten te veshtire te pranonin humbjen e lirise, per hire te bashkimit dhe fuqizimit ne nje perandori te vetme, po mbeten perjetesisht "te lidhur", por secili ne vend ne tokat e vet.

[King_Arthur]

Deri ku arrinte popullsia ilire?

Duke mos krijuar nje qender te fuqishme, secili zhvillohej sipas menyres se tij, aq sa sot per fat te keq, nuk gjejme nje studim te thelluar per te percaktuar se deri ku arrinte kjo popullate qe njihet pak nga burimet e shkruara, por qe ndjejne krenari shume popuj qe kane folur dikur gjuhen pellazge (ilire). Greket nuk erdhen ne keto troje me kulture te formuar. Eshte i njohur fakti se asnje popull i kulturuar dhe i zhvilluar nuk i braktis trojet e vendit te tij. Ai ka punuar per shume breza te arrije ate zhvillim. Ne vende te reja njohja eshte e paket dhe nuk mund te sigurohen kushte te pershtatshme per jetese, ashtu sic ka arritur per shekuj ne vendin e tij te origjines. Por eshte normale te dynden popujt e prapambetur dhe te varfer, te cilet, ne vendet e tyre nuk mund te sigurojne jetese te mire, por shkojne e kapin me force vende me te zhvilluara, per te bere jetese me te mire dhe nivel jetese me te siguruar.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Po Homeri, kush ishte?

Po Homeri, kush ishte? Nga poeti me i madh i te gjitha koheve na ka mbetur nje biografi te shkurter. Ai ka lindur ne Azi te Vogel, Turqi e sotme, qe banohej nga Dardanet pellazge dhe sundohej nga Priam Dardani. Te mos na mjaftonte emri dhe mbiemri i atij prijesi legjendar, na ndihmon edhe simpatia e Homerit per pellazget e Azise se vogel, ku thuajse gjate gjithe vepres se pare "Iliada". Ndonese ne pamje te pare gezohet per fitoren e bujshme te pellazgeve te Ballkanit, ne te vertete keta te fundit ishin te rrezikuar te shkaterroheshin, mbasi thuajse te gjitha lufterat zhvillohen ne kampin e tyre dhe jo perreth keshtjelles se Priamit. Dhe me kryesorja, ne vepren adhore te tij, nuk permendet asnjehere fjala grek. As edhe ne vepren e dyte madhore "Udheseu". Ne to permenden fiset e Akejve dhe Danajve. As me pare e as sot ne Greqi nuk ka pasur dhe as ka njerez me kete mbiemer, ndonese ne Shqiperi, qe tradita e emrave jane trasheguar brez pas brezi, vazhdon te kete Danaj. Kjo tregon me se miri vazhdimesine e tyre. Ne anen e mendimit, qe Homeri nuk eshte grek, por vendas po shtohen edhe studiues te huaj. Nje nga ata, Edein E. Jacques studiues amerikan, ne librin e tij "Shqiptaret", ka arritur ne perfundim se Homeri ka jetuar rreth 700 vjet para se te shfaqeshin fiset greke ne vendin ku kane mbetur edhe sot e kesaj dite. Ky perfundim logjik shpjegon edhe mendimet e shumta, qe bien ne kundershtim njera me tjetren, me qellim qe ta bejne me cdo kusht te tyren, poetin e madh te pellazgjise. Ato tregojne se edhe ne shekuj te ndryshem, kane bere te gjitha perpjekjet per t'u mbushur mendjen per kete pellazgeve, por qe njerez te ndryshem e kane kundershtuar me fakte. Kuptohet qe ato kane "humbur" ashtu sic kane humbur te gjitha ato qe nuk u kane pelqyer "Fitimtareve" si shkrimi pellazgjisht etj.
- - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Kultura e famshme e pellazgeve tek Homeri

Por pa u zgjatur me sofizma greke, mjafton te themi se veprat e Homerit jane permbledhje e zgjuar e kultures shume te fuqishme te pellazgjise, kur ishte ne kulmin e saj. Ajo nuk mund te ishte kurrsesi arritje e nje popullit te ri, qe sapo ka dale nga faza e barbarise. Ne te mire te kesaj ideje, mund te permendim faktin se e tere kultura greke nuk eshte gje tjeter vecse imitim i Homerit dhe zberthim i temave te tij. Keshtu, sado qe kultura greke arriti stade te medha dhe fitoi me te drejte mirenjohjen e dashurine e popujve te mevonshem, asnjehere nuk mundi t'i afrohej kultures 10 000 vjecare pellazgjike, kulmin me te larte ne kultures boterore te arritur te Homeri. Si e tille, ne shqiptaret dhe arvanitasit e Greqise, qe jemi pasardhes te paster te pellazgeve, duhet te ndiejme krenari per origjinen tone te lashte dhe ta mbrojme ate me krenari, sic beri i madhi Aristidh Kola, qe grekerit te trembur nga te vertetat gjuhesore qe ai zbuloi, duke shpjeguar nga kishin ardhur emrat e perendive pellazge e vrane ate, per t'i shtuar vetes edhe nje krim te ri ne koherat e sotme moderne.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Fatkeqesisht mesohet Homeri grek

Fatkeqesisht nxenesve shqiptare vazhdohet t'u flitet per "Homer grek". Heronjte tane te medhenj, ndonese ata folen dhe u edukuan me karaktetin pellazgjik i quajne "grek". Per Akilin gjysme njeri- gjysme perendi autori i nderuar grek i lashtesise Plutarku te libri i tij "Pirroja", e pranon qe nuk eshte grek kur thone se vendasit e quajne "aspeti" (i shpejti). Atehere...
Te shtremberosh te verteten dhe te shkruash "Homeri ishte grek", ka disa shkaqe. E para: ate mund te kete lexuar te tekstet greke dhe ngaqe mundesia e autorit per te marre te dhena eshte e paket, mjaftohet nga ato qe shkruan fqinji yne dashakeq dhe ky autor e quan veten "te nderuar". E dyta eshte se edhe shume te huaj, duke mos marre te dhena nga Shqiperia, i marrin per te verteta theniet e grekeve. Dhe autoret shqiptare "te nderuar" pa u thelluar, ua servirin femijeve tane t'u mbushin mendjen se "Homeri eshte grek". Se treti, meqe greket abuzojne, duke thene se pellazget nuk paskan pasur aftesi te shkruajne, atehere pranohet logjikisht qe ai nuk ishte pellazg, por grek ndonese latinet ulerijne duke thene se alfabetin e tyre ne Lat ia sollen pellazget. Megjitate, per fat te keq, meqe "nuk gjejne shkrime ne Shqiperi" nuk e degjojne ulurimen e historianeve latine. Studiuesit tane, per fat te keq, nuk thellohen sa duhet (nuk ma thote zemra te them jane te paafte), ndaj pranojne me modesti "mesin e arte". Studiuesit, nga cektesia e kultures se tyre, mbeten te kenaqur me ate qe predikojne te huajt dhe flasin me gjuhen e tyre. Ne se do te udhetonin neper histori do te shikonin se cdo pushtues, gjeja e pare qe benin, crrenjosnin cdo gje, qe mbante gjalle, krenarine e vendasve. Nje nga pikat me te fuqishme ishte kultura dhe shkrimi, ndaj perpiqeshin te zhduknin cdo gjurme te tyre. Edhe ne shekujt pas Skenderbeut, ka shume te dhena, se vazhdohej te shkruhej gjuha shqipe, por ne sot ato nuk i kemi, se i zhduken pushtuesit e mevonshem. Mbetet edhe shkaku i fundit: mos valle hartuesit e teksteve tona kane ekonomi te "dobet" dhe shkruajne keshtu te permiresojne ate, ne dem te vlerave te kombit tone?

studim nga King Arthur

[gani]

ardhacaket erdhen ne viset e bukura te ilirise pas nje debimi masiv nga egjipti dhe ne shkrimet e tyre ishin te varfra dhe ne to nuk kishte shkronja.ne mendimin e shume studjusve te historise
se lashte te shqiperisea mungese te pergjegjesise e per rjedhoje studimet e tyre jane te varfera e te mbushura me shprehjet standarte duke ju referuar grekve,e kufitarve tane. ne histori
duhet te punohet me fantazi dhe te derdhet djerse per te deleguar me fakte e me germime arkeologjike te cilat faktojne gjenezen tone pellazge ,ilire,e shqiptare. duke ju referuar homerit te
pellazgve shoh ne te historjanin,shkrimtarin poet, shoh kenget labe , kenget e jugut te ilirise trashigimtaret autokton te vete homerit popull te pellazgo ilireve te ndritur.jam duke studiuar jo per iliret por per grekrit per me nxjerr ne pah ne menyre shkencore ardhjen e tyre .historija eshte nje nga shkencat qe don kellqe ,historjanet tane qendrojne ne tabute e vjetra,duke
dhene disa pergjigje standarte te huazuara duke u treguar shume inferjor ndaj historjanve te huaj . te vertetuar ne menyre te sakt greket jane perzene nga egjipti rreth viteve 560 e
450 p.e.r . ne egjipt greket njiheshin si fise te egra qe krijonin probleme e per pasoje u perzune me force pasi dhe atje luftonin te merrnin meritat e te tjerve. ardhja e tyre ne iliri
ishte e bute e pa luftra pasi e dinin se nuk mund ti perballonin luftrat ndaj fiseve ilire. ata perfituan edhe nga nje sindrome qe prijsit iliro shqiptare kishin te trashegua nga te paret e
tyre pellazge kryenecsija per te qene i pare ne kete hapsire te pambarim qe tani dihet se ku shtriheshin. homeri ne te dy kryeveprat nuk permend asdhenje emer grek pasi nuk i njihte
pasi ai ka jetuar me pare se te vinin ato. greket kane jetuar ne egjiptin e jugut perendim te nilit dhe kane punuar si bujq pa pasur shum nga kete toka si pasuri.ata greket u rekrutonin
edhe ne ushtri per nevojat e faronve ,nuk vendoseshin ne administrate pasi njiheshin si mashtrues , nuk kishin dhene rezultate si hebrejt ne kete perandori. ne vitet kur ata i debuan
perandoria e eghiptit nuk i la te vendoseshin ne afersi te shtrirjes se vet gjeografike por duke i shoqeruar me ushtri i deboje deri ne afersi kurdistanit . ardhja e tyre ne peleponez eshte
e ngadalte e me vendosje te vogla periferike, shkrimet e tyre nuk egzistonin i gjeten te gatshme shkrimet pellazgo ilire. homeri nuk vendos asnje emer grek ne iljaden edhe per faktin
se nuk i njihte,ose dhe per faktin se ishin ardhacake nga afrika ne jug perendim te nilit ne nje zone jo shume te pasur. ne vitin 490 e 400 pati nje lufte midis dy fiseve greke per teritor
fisi qe humbi luften kerkoje ndihme nga molloset qe ti strehonin ne tokat e tyre e te punonin per vete e per tokat qe i dhane si bujqe por pa toke. ata e gjeten gati qytetrimin ilire qe nga
peleponezi e deri ne veri me apollonine e sotme dhe u mahniten me keto ndertime. ne qytetrimin egjiptjan ata fiset greke nuk pranoheshin dhe jetonin vetem nje pakise ne rrethinat e
qyteteve .